برنده جایزه بین‌المللی ترویج کتابخوانی ایبی- آساهی 2016

مفاهیم پایه

  1. ادبیات

    هر نوع اثر به نثر و نظم،‌ دارای ارزش ادبی و زیبایی شناختی و سرشار از افکار و اندیشه‌های نو و متفاوت را ادبیات نامند.

  2. ادبیات کودکان

    ادبیات کودکان شاخه‌ای از ادبیات است و به آثار داستانی شعر و منظوم و نیز غیرداستانی گفته می‌شود که برای گروه سنی کودک و نوجوان با توجه به علایق و نیازهای آن‌ها آفریده شده باشد.

  3. کتاب‌های تصویری

    در کتاب‌های تصویری متن و تصویر با کمک یکدیگر و یا یک سری تصویر در پیوند با هم داستان یا موضوعی را روایت می‌کنند. تصویر در همه صفحه‌های کتاب وجود دارد و روایت داستان را با زبان دیداری به عهده می‌گیرد.

  4. بلندخوانی

    خواندن برنامه‌ریزی شده یک کتاب یا یک متن با صدای بلند است. بلندخوانی احساس‌ها و عواطف نهفته در یک متن یا داستان را بازتاب می‌دهد و عشق به خواندن را به شنونده منتقل می کند. بلندخوانی کودکان و نوجوانان را شیفته خواندن می‌کند. دانش‌پایه‌ی آن‌ها را گسترش می دهد. مهارت‌های درک‌مطلبشان را افزایش و تفکر انتقادی را در آن‌ها رشد می‌دهد.

  5. کتاب‌های با کیفیت

    کتاب‌هایی هستند که به سبب محتوا و‌ موضوع می‌توانند با مخاطب کودک و نوجوان ارتباط برقرار کنند و از نظر ادبی و زیبایی‌شناسی از ارزش‌های بالایی برخوردار باشند. تخیل و خلاقیت کودکان را پرورش دهند، آن‌ها را سرگرم کنند و در عین حال از مفاهیم و ارزش‌های انسانی سرشار باشند.

  6. کتاب‌های بی‌کیفیت یا بازاری

    کتاب‌های بازاری یا بی‌کیفیت کتاب‌های بدون عنصر زیبایی‌شناسی و ادبی،‌ فاقد اندیشه‌ی والای انسانی، با طرح‌های ساده و پیش‌پا افتاده که ذهن کودکان را درگیر نمی‌کند و آن‌ها را به اندیشیدین و تخیل‌ورزی فرا نمی‌خواند.

  7. مربی کتاب‌خوانی

    برای علاقه‌مند کردن کودکان به کتاب و کتاب‌خوانی، به یک مربی کتاب‌خوانی توانا نیاز است.

    یک مربی کتاب‌خوانی، باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

    • با ادبیات کودکان آشنا باشد.
    • با مراحل رشد کودکان آشنا باشد و نیازهای شناختی، شخصیتی و اجتماعی آن‌ها را در هر مرحله از رشد بشناسد.
    • با فن‌ بیان آشنا باشد و به هنگام خواندن کتاب تا حد امکان با کودکان ارتباط چشمی برقرار کند و صدای خود را با توجه به حالات شخصیت‌ها و وضعیت داستان بالا و پایین ببرد.
    • توانایی به مشارکت طلبیدن کودکان را داشته باشد. او باید بتواند با طرح پرسش‌هایی آن‌ها را به اندیشیدن وا دارد، یا به دنبال کردن داستان یا موضوع علاقه‌مندتر کند. برای موفقیت در این زمینه، باید از پیش کتاب را خوانده باشد و درباره موضوع کتاب آگاهی کافی پیدا کند.
    • خود به کتابی که برای خواندن در دست می‌گیرد، علاقه‌مند باشد و موضوعی را که در کتاب مطرح شده به خوبی درک کرده باشد تا آن چه را برای کودکان می‌خواند یا با آن‌ها مطرح می‌کند در ذهن، روح و قلب آن‌ها برای همیشه نقش بندد.
    • اعتماد به نفس داشته باشد و بتواند با مهارت‌های کلامی توجه مخاطبان را به خود جلب کند.
    • آماده یادگیری مطالب جدید باشد.
    • به گفت‌وگو و تبادل نظر با مخاطبانش اهمیت بدهد. او باید بتواند بیش از آن که سخن می‌گوید، گوش دهد.
    • با آداب، سنت‌ها، باورها و ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی گروهی که می‌خواهد برایشان کتاب بخواند، آشنا باشد و به آن‌ها احترام گذارد.

  8. کودکان محروم

    کودکان محروم کودکانی هستند که از حداقل استانداردهای زیستی پذیرفته شده از سوی جامعه جهانی برخوردار نباشند. از مراقبت‌های درست خانوادگی، تغذیه، آموزش و همه آن‌چه به رشد جسمی و ذهنی او یاری رساند، بهره‌مند نباشند.

  9. کودکان در بحران

    کودکانی که به سبب بحران‌های سیاسی و اجتماعی همچون جنگ و یا رخدادهای طبیعی همچون زلزله، سیل و ... از زندگی در شرایط معمول خارج و به سوی یک زندگی بحرانی رانده می‌شوند. در این شرایط رشد جسمی و ذهنی این کودکان با اختلال رو‌به‌رو شده و امنیت و آسایش آن‌ها تهدید می‌شود. امید به آینده در آن‌ها رنگ می‌بازد و دچار اختلال‌های روحی و روانی می‌شوند.

  10. مربی کودکان محروم و دربحران

    افزون بر ویژگی‌های مربی کتاب‌خوانی، مربی کودکان محروم و دربحران باید ویژگی‌های زیر را دارا باشد:

    • دارای شناخت و درک جامعه‌شناسانه از وضعیت کودک محروم و در بحران باشد.
    • با روانشناسی رشد و همچنین اختلال‌های روانی ناشی از شرایط دشوار آشنا باشد.
    • با مشاوران متخصص در ارتباط باشد.
    • دارای تجربه عملی و پیوسته با این گروه از کودکان باشد.
    • تعهد اخلاقی و اجتماعی برای کار در شرایط دشوار با کودکان داشته باشد.
    • با راه و روش کتاب‌درمانی و هنردرمانی آشنا باشد.
    • صبور و خوددار باشد.

همه حقوق این سایت از آن موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است.