برنده جایزه بین‌المللی ترویج کتابخوانی ایبی- آساهی 2016

با من بخوان چیست؟

  1. پیشینه

    موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان نهادی غیر دولتی و ناسودبر است که در سال 1379 به شکل رسمی ثبت و راه اندازی شده است. این نهاد پس از سال‌ها کار پژوهشی و انتشار مجموعه کتاب‌های تاریخ ادبیات کودکان، سایت کتابک را به عنوان پایگاه مجازی ترویج خواندن راه‌اندازی کرد تا به همه خانواده‌ها، مربیان و آموزگاران و کتابداران از راه دور و به رایگان خدمات دهد. این خدمات شامل بازتاب رویدادهای ترویج خواندن در سراسر جهان، ارایه صدها مقاله در حوزه ادبیات کودکان و ترویج کتابخوانی، آشناکردن مخاطبان با برنامه‌های موفق ترویج خواندن در سراسر جهان، معرفی کتاب‌های مناسب و چندین فعالیت دیگر است. کتابک امروزه یکی از پربیننده‌ترین سایت‌های از این دست در ایران است (ketabak.org)‌ .

    موسسه برای کمک به کودکان کار و خیابان، صندوق آموزش و توانمندسازی کودکان کار و محروم را در سال ۱۳۸۵ بنیاد نهاد. این صندوق با کمک‌های مردمی اداره می‌شود. صندوق با اهدا کتاب‌های فارسی‌آموز ادبی و ریاضی‌آموز ادبی(مجموعه کتاب‌های آموزش خلاق)‌ به آموزش بهتر کودکان کار و خیابان یاری رسانده است.

    موسسه به سبب موفقیت این طرح و تاثیری که این گونه کتاب‌ها در آموزش و سامان‌یابی روحی کودکان داشته است، از مرداد 1390 بر آن شدکه موضوع ترویج کتابخوانی را قالب طرح "با من بخوان" گسترش دهد. موسسه امیدوار است اجرای این طرح به پرسش‌های اساسی افرادی که به دنبال یافتن راه‌های بهتر برای ترویج کتابخوانی درمیان کودکان خانواده‌های کم درآمدند، پاسخ گوید.

    «با من بخوان» تاکنون در شماری از مراکز آموزشی 16 استان کشور اجرا شده و به موفقیت‌های چشمگیری دست یافته است. طی 5 سال از زمان آغاز برنامه، نزدیک به 35 هزار کودک و نوجوان دختر و پسر در سنین 4 تا 16 سال زیر پوشش این برنامه بوده‌اند و از امکانات آن بهره‌مند شده‌اند. با درک تاثیر «با من بخوان» هر سال مراکز جدیدی به این برنامه می‌پیوندند و برنامه از نظر شمار کودکان و مربیان و آموزگاران و نیز جغرافیای زیر پوشش در حال گسترش است.

    با پشتیبانی افراد نیکوکار این برنامه در استان خراسان جنوبی، استان سیستان و بلوچستان، در حاشیه شهر یزد در منطقه ای محروم به نام حسن‌آباد مشیر، در سه منطقه محروم حاشیه شهر اصفهان: یزدآباد و ارزنان و حصه، در مدارس کوهدشت لرستان، سیرجان در استان کرمان، قصر شیرین در استان کرمانشاه، در دو خوابگاه دختران و پسران شهر زلزله زده‌ی بم، در 12 مهدکودک در منطقه زلزله‌زده هریس آذربایجان، در سه روستای منطقه فورگ نزدیک داراب(استان فارس)، در چندین مرکز کودکان کار و خیابان در حاشیه‌ی شهر تهران: در خانه‌های کودک خاوران، مولوی، شوش، کودکان کوره پزخانه‌های نزدیک روستای محمودآباد(جنوب شرق حاشیه تهران)، خانه کودک کوشا، در مرکز توانمندسازی زنان "آوای ماندگار" در مولوی تهران، برای کودکان خردسال شیرخوارگاه آمنه در تهران، کودکان بیمار در بیمارستان محک تهران و تسکین تبریز، دو مرکز کودکان بی‌سرپرست در شهریار کرج، برای خانواده‌های کارگری شرکت سازورسازه آذرستان اجرا شده است.

    بخشی از برنامه «با من بخوان» مجهز کردن کتابخانه‌های مناطق محروم با کتاب‌های با کیفیت است که تاکنون ده‌ها کتابخانه از جمله در دامغان، گمیشان، روستای خواجه‌نفس استان گلستان و روستای سلخ جزیره‌ی قشم به این طرح پیوسته‌اند. این پروژه همچنان در حال گسترش است.

    «با من بخوان» در سال 2016 برنده‌ی جایزه‌ی بین‌المللی ترویج کتابخوانی «ایبی‌-آساهی» شد که از سوی دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان هر دو سال یک بار به دو گروه یا موسسه‌ای اهدا می‌شود که با انجام فعالیت‌های چشمگیر، سهم پایداری در اجرای برنامه‌های ترویج کتابخوانی کودکان و نوجوانان داشته باشند.

  2. تعریف برنامه ، هدف ها ، چشم انداز و راهبرد

    «با من بخوان» برنامه‌ای برای ترویج کتاب‌خوانی با کودکان خانواده‌های کم‌درآمد، کودکان محروم و کودکان در بحران است. این برنامه بر پایه رساندن کتاب‌های مناسب و با کیفیت به دست این گروه از کودکان و نوجوانان است که در وضعیت معمول زندگی به کتاب‌های با کیفیت دسترسی ندارند یا این که در وضعیت‌های ویژه مانند رخدادهای فاجعه بار طبیعی و اجتماعی نیاز به کتاب‌درمانی و دسترسی به کتاب‌های مناسب دارند. گزینش آگاهانه کتاب های مناسب و با کیفیت ، طبقه بندی سنی و موضوعی و رساندن بسته های کتاب به خانواده ها و آموزشگاه ها مشخصه مهم این برنامه و نخستین گام اساسی آن است. در گام دوم سهیم شدن کتاب با کودکان ونوجوانان با روش بلند خوانی است که با ‌گفت و گو و انجام فعالیت‌های هنری در پیوند با کتاب همراه می شود. هدف از سهیم شدن کتاب‌ها با کودکان و نوجوانان، بهره‌مندی از لذت و شوق خواندن و برانگیختن انگیزش‌های زیبایی‌شناختی در آن‌هاست. گام سوم این برنامه، آموزش مربیان، آموزگاران و علاقمندان است تا با گذراندن کارگاه‌های آموزشی کار آزموده شوند.

    مستند کردن تجربه ها و ارزیابی پیوسته طرح از جنبه کمی و کیفی ، گام مهم دیگر این برنامه است.

    برنامه با من بخوان در پی دستیابی به جامعه‌ای است که در آن فرهنگ و هنر برترین ارزش‌ها شمرده می‌شوند. از این رو این برنامه می‌خواهد گامی باشد در کنار گام های دیگر تا با کتابخوانی و اندیشه‌ورزی،‌ جامعه‌ای خلاق و شکوفا، سازنده و آفرینشگر و به دور از خشونت ساخته شود. جامعه‌ای که کودکان و نوجوانان، ارزش‌های انسانی و اخلاقی را را از راه دانش اندوزی و فرهنگ و ادب بیاموزند و در وجود خود بارور و شکوفا کنند.

    چشم انداز روشن برنامه با من بخوان ترویج خواندن در لایه‌ها و قشرهای گوناگون اجتماعی با هدف ایجاد عادت به کتابخوانی است برای دگرگون ساختن ذهن کودکان و نوجوانان از ذهن نابارور به ذهن بارور، از ذهن خسته به ذهن پویا، از ذهن بی پرسش به ذهن پرسشگر تا از این راه کودکان و نوجوانان بیاموزند که جامعه‌ای پویا و خلاق را همگان و در مشارکت با هم می‌سازند.

  3. محورهای اصلی برنامه با من بخوان

     رساندن کتاب‌های با کیفیت به دست همه کودکان به ویژه کودکان خانواده‌های کم درآمد،‌ کودکان محروم و کودکان در بحران

    1. کاربرد بلندخوانی به عنوان یکی از موثرترین راه‌های ترویج خواندن
    2. همراه کردن فعالیت‌های خلاق ادبی و هنری با کتابخوانی برای تاثیر عمیق‌تر کتاب
    3. ترویج مهارت‌ها و ارزش‌های زندگی از راه کتاب‌خوانی
    4. راه‌اندازی کتابخانه‌های کوچک محلی، روستایی و آموزشگاهی با کتاب‌های با کیفیت
    5. برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای مربیان، آموزگاران و علاقمندان در زمینه دانش پایه ادبیات کودکان و مهارت‌های بلندخوانی و‌فعالیت‌های هنری
    6. تهیه گزارش‌‌های مستند از فعالیت‌ها و نشست‌های کتاب‌خوانی و ارزیابی پیوسته طرح

  4. مراحل اجرای طرح

    • نشست توجیهی با مدیران و مسئولین مراکز
    • برگزاری کارگاه‌های آموزشی دو روزه برای آموزش و آشنایی مربیان(هر سه ماه یکبار)
    • تهیه و ارسال کیسه های کتاب با لوگوی " با من بخوان" ، برای گروه‌های سنی : پیش دبستان ، سال‌های نخست دبستان و سال های آخر دبستان و راهنمایی، همراه با دستنامه های ویژه مربیان و آموزگاران (هر سه ماه یک بار)
    • گرد آوری گزارش‌های کتابخوانی، همراه با عکس ها و فیلم‌های آماده شده و دفتر مشاهدات در پایان هر سه ماه
    • پیگیری و نظارت حضوری برای بررسی پیشرفت طرح

  5. نظارت و گزارش نویسی

    مراکزی که در طرح شرکت می کنند متعهد خواهند شد که از برنامه های کتابخوانی گزارش مستند همراه با عکس تهیه کنندو بازخورد کودکان را در قالب پرسشنامه و دفتر مشاهدات بازتاب دهند.

    بر پایه شاخص های تعیین شده، گزارش ها بررسی و چگونگی پیشرفت طرح ارزیابی می شود. کارشناسان طرح در طول پیشرفت طرح پاسخگوی پرسش های مربیان و آموزگاران خواهند بود، دشواری ها را از سر راه برمی دارند و خطاها را تصحیح کند.

  6. ارزیابی /شاخص های ارزیابی

    چکونگی پیشرفت طرح بر اساس اطلاعات و آمار دریافت شده از مراکزارزیابی می شود . این ارزیابی بر اساس شاخص های کمی و کیفی انجام خواهد شد:

  7. شاخص های کمی

    تعداد کودکانی که در نشست‌ها شرکت می‌کنند تعداد کتاب و یا کیسه های کتاب که توزیع شده است تعداد کتاب‌هایی که کودکان پس از نشست‌ها به امانت به خانه می‌برند تعداد مربیانی که در طرح آموزش دیده اند تعداد مربیانی که تا به آخر طرح به کار خود ادامه داده اند
  8. شاخص های کیفی

    چه تغییرات کیفی با اجرای طرح بوجود آمده است:

    رشد زبانی : افزایش شمار واژگان / ادای بهتر آواها /ادای بهتر واژه ها / بیان بهتر مقصود خود / مشارکت بیشتر در گفت و گو / بیان دوباره داستان

    رشد شناختی : آشنایی با ساختار داستان و توالی رخداد‌ها/ درک مطلب / روان خوانی / شناخت زبان تصویر و توجه به جزییات آن /

همه حقوق این سایت از آن موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است.