برنده جایزه بین‌المللی ترویج کتابخوانی ایبی- آساهی 2016

مرغ سرخ پاکوتاه

morg2

مرغ سرخ پا کوتاه یک افسانه منظوم است. ‌بسیاری بر این باورند که مایه‌‌ی این افسانه منظوم از افسانه‌ای روسی برگرفته شده و به همه‌ی جهان گسترش یافته است. در ایران این افسانه نخستین بار از سوی پروین دولت آبادی شاعر نامدار کودکان در سال ۱۳۴۹ به نظم در آمد و با تصویرگری آراپیک باغداساریان منتشر شد. مرغ سرخی درمزرعه به راه می افتد و دانه ای به رنگ طلا می یابد. او از همه جانوران مزرعه ،سگ ، گربه و اردک می‌خواهد که به او کمک کنند تا این دانه را بکارد. هیچیک حاضر به همکاری با او نمی‌شوند. به هنگام درو باز دست یاری دراز می‌کند و دوباره ‌با پاسخ های منفی آن‌ها روبه‌رو می‌شود. به همین شکل مرغ به تنهایی نان را به آسیاب می‌برد ، گندم ها را آرد می‌کند و نان می‌پزد. در پایان که نان آماده شد ، جانوران نان می‌خواهند. مرغ یاد‌آوری می‌کند که چون به او در تهیه نان کمک نکرده‌اند،‌ این نان تنها سهم جوجه‌هایش خواهد بود. شاعر در این منظومه گوهر هستی‌، ‌کار ، کوشش و همکاری را ستوده و تنبلی را نکوهش کرده است. او در لا‌به‌لای این داستان منظوم فرآیند تهیه نان را نیز برای کودکان بازگو می‌کند. این داستان منظوم بار دیگر با تصویرگری پرستو حقی با رنگ‌های شاد و درخشان در سال ۱۳۹۳ از سوی موسسه‌ی پِژوهشی تاریخ ادبیات کودکان منتشر شده است . مخاطب این کتاب تصویری پیش بینی پذیر کودکان پیش‌دبستانی و سال‌های نخست دبستان هستند. به خانواده‌ها و مربیان پیشنهاد می‌شود که این داستان منظوم را ‌در جمع کودکان بلند بخوانند. تکرار برخی از بندها کودکان را به همراه شدن با خواننده کتاب تشویق می‌کند. کودکان موسیقی و آهنگ داستان را دوست دارند.


آهنگ تار کولی

tare koli

آهنگ تار کولی داستان آوارگی کولی‌ها بر روی زمین از هزاره‌های دور تاکنون است. مردمی که تاریخ هند و ایران آن‌ها را دوره گردان آهنگ پرداز و آوازه خوان نامیده‌اند. آهنگ تار کولی با زبان نمادین چهار عنصر بنیادین هستی را که آب، آتش، خاک و هوا هستند در پیکر چهار فرزند بابا کولی که شخصیت اصلی داستان است، نهاده است. ستیز و درهم آمیزی جاودانی این چهار عنصر که از یک سو گرایش به خود دارند و از سوی دیگر گرایش به آمیختن با دیگری، آن‌ها را از جای خود دور می‌کند و بابا کولی نیز همراه با تار و الاغش به دنبال فرزندان خود آواره زمین است از هر کدام چیزی می‌خواهد تا به گندم و نان برسد، اما هر کدام در راه او بهانه‌ای می‌گذارند. بابا کولی پیر شده است اما به آرامش نرسیده است. داستان با زبان آهنگین روایت می‌شود.

گزینش این زبان هم سو با چرخش و گردش بابا کولی و پیشه جاودانی کولی‌ها که خنیاگری بوده است. تصویرگر این کتاب هاله توکلی است که با ایجاد فضاهای تخیلی نمادهای چهارگانه را ملموس‌تر کرده است.


آدم کوچک و خواب‌های بزرگ

adame kuchak

کودکان آرزو دارند که هرچه زودتر بزرگ‌تر و بزرگ‌تر شوند تا همان کارهایی را بکنند که بزرگ‌ترهای آن ها می‌کنند. فرمان‌های کوتاهِ «بکُن» یا «نَکُن» که بیشتر بدونِ هیچ چون و چرایی به کودک داده می‌شود، از سرعتِ طبیعی رشد عقلی او می‌کاهد. کتاب آدم کوچک و خواب‌های بزرگ قصهٔ آرزوهای کودکی است که می‌خواهد هرچه زودتر بزرگ‌تر و بزرگ‌تر شود و چون به آنچه می‌خواهد نمی‌رسد، خود را کوچک‌تر می‌انگارد و برای خود داستان‌هایی می‌آفریند. مادری آگاه دارد که در گیرودار این آرزوها و ناکامی‌ها با او کنار می‌آید. نویسندهٔ کتاب که با زبان و بیانی ساده، گیرا و دلنشین قصهٔ آرزوهای این کودک را بازگو می‌کند، سرانجام به این پیام می‌رسد که اندازهٔ خود بودن چه خوب است!


هفت رویای کلاغ

roya kalagh

من کلاغ بودم. اما پاهایش نبودم که کوتاه بود. بال‌هایش نبودم که برای پرواز بود. چشم‌هایش نبودم که گرد بود. نوک‌اش نبودم که دراز بود. رویایش بودم که برای شما شاید عجیب بود. تا آن روز کسی نمی‌دانست که رویای کلاغ چه شکلی دارد. داستان هفت رویای کلاغ داستان کلاغی است که نمی‌خواهد مانند همه کلاغ‌ها زندگی کند. او می‌خواهد به جهان به گونه‌ای دیگر نگاه کند. نگاه از دریچه رویاها. برای این کار او هر بار پوشاک یک جانور را می‌پوشد و به رنگ او درمی آید تا سرانجام به رنگ آبی آسمان می‌رسد. آبی همان رنگی است که از هرچه وابستگی و کرانمندی آزاد است و سرانجام کلاغ داستان با پوشیدن این پوشاک از کرانه زمان می‌گذرد و خود را در جهان بیکران آزاد می‌بیند. تصویرگر این کتاب زنده یاد نفیسه ریاحی است.


پرنده قرمز

parandeh ghermez

این کتاب درباره دو کودک توانا است که در برابر سختی های زندگی ایستادند و به یکدیگر کمک کردند. آنا و متیو پس از دست دادن پدر و مادرشان، به مزرعه ای فرستاده می‌شوند. مزرعه‌دار ظالم در ازای خوراکی اندک، آن‌ها را به کارهای سخت وامی‌دارد. متیو و آنا امیدوار هستند که با رسیدن زمستان و رفتن به مدرسه روزگار بهتری داشته باشند اما در مدرسه نیز پس از چند روز متیو به خاطر ورجه ورجه کردن چوب می‌خورد و کودکان به خاطر غذای فقیرانه تحقیرشان می‌کنند. اما آن‌ها روزی در اوج ناامیدی و اندوه پرنده‌ای قرمز را می بینند. پرنده‌ی قرمز آن ها را به سرزمینی می‌برد که برخلاف دنیای آن‌ها پر از شادی و رنگ و روشنایی است و مادری مهربان را می‌یابند که از آن‌ها مراقبت می‌کند. آن‌ها می‌توانند همه روز را بازی کنند.

پرنده قرمز داستانی است درباره‌ی امید. ماریت تورن کویست، تصویرگر پرنده قرمز در بخشی از نامه‌اش خطاب به کودکان ایرانی نوشته است:‌ “فکر می‌کنم خواندن کتاب‌هایی درباره سرزمین‌ها و مردم تازه می‌تواند کمک زیادی به شما کند. شاید به شما کمک کند تا بخشی از رویاهای خود را بیابید. و من امیدوارم این داستان به شما امید ببخشد، حتا به عنوان یک کودک احساس کنید که قوی هستید و این که ممکن است هنگامی که به کمک نیاز دارید پرنده قرمزی بیاید و شما را یاری دهد.”

آسترید لینگرن از نویسندگان برجسته ادبیات کودکان است که آثارش تاثیر ماندگاری در ادبیات کودکان جهان داشته است. او برنده جایزه هانس کریستین اندرسن است و پس از مرگش در سال ۲۰۰۲ دولت سوئد جایزه‌ای را به نام او پایه‌گذاری کرد که جایزه یاد بود آسترید لیندگرن یا آلما نام دارد. ماریت تورن کویست نیز در سال ۲۰۱۴ نامزد جایزه اندرسن از کشور هلند بوده است.

خانواده آسترید لیندگرن و ماریت تورن کویست تصویرگر کتاب، حق انتشار این کتاب به فارسی را در ایران به انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه با من بخوان هدیه کرده‌اند. سود حاصل از فروش این کتاب برای برنامه‌ی با من بخوان در مناطق محروم هزینه خواهد شد.


افسانه درخت خرما و بزی

bozi

این کتاب بازآفرینی کهن‌ترین افسانه‌ی منظوم ایرانی “درخت آسوریک” است که پیشینه‌ی آن به ۲۵۰۰ سال می‌رسد. برخی بر‌این باورند که اصل افسانه‌ به زبان پهلوی اشکانی در دوره‌ی اشکانی بر سر زبان‌ها بوده و سپس در دوره‌ی ساسانی به زبان پهلوی ساسانی به نظم درآمده است. کتاب “افسانه درخت خرما وبزی” بر پایه‌ی ترجمه‌ی ماهیار نوابی از زبان پهلوی به فارسی از سوی محمدهادی محمدی بازآفریده شده است. درونمایه‌ی محوری افسانه‌ی “درخت آسوریک” یا این کتاب “افسانه‌ی درخت خرما و بزی” بر فخرفروشی درخت خرما (گیاه) و بزی (جانور) استوار است که مناظره‌ می‌کنند و هریک در نوبت خود، سودمندی‌هایشان را برای انسان برمی‌شمرند. سرانجام بز، درخت خرما را به سبب ایستایی‌اش به سخره می‌گیرد و خود را به سبب حرکت و پویایی برتر از آن می‌داند. در اینجا مناظره به پایان می‌رسد.


داستانک های خرگوش حکیم

khargoosh hakim

یکی بود یکی نبود، در کشور خرگوش ها خرگوشی زندگی می کرد که نه شاه بود که بهترین خوراک ها را بخورد، نه جادوگر که با کارهای عجیب و غریب روزگار بهتری را سپری کند. او تنها یک رعیت ساده بود که از صبح تا شب در کشتزارهای شاه زورگو و بداخلاق کار می کرد. اما چه کسی باور می کند که ناگهان سرنوشت خرگوش قصه از این رو به آن رو شود. حتی خودش هم باورش نمی شد!

داستانک های خرگوش حکیم شامل دوازده حکایت سرگرم کننده از شیرین کاری های خرگوشی است که از رعیتی به جایگاه حکیم دربار پادشاه کشور خرگوشان دست می یابد. او خرگوشی باهوش است که برای هر مشکلی با زیرکی راه حلی پیدا می‌کند، از خیاطی و درمان دندان درد پادشاه گرفته تا کشف آتش و ساخت اتوبوس و قایق.

محمد هادی محمدی در این کتاب در قالب داستان‌هایی شیرین و جذاب کودکان خواننده را با ماجراهای خرگوش حکیم همراه می‌کند و به شیوه‌ای غیر مستقیم به کودکان می‌آموزد که با خلاقیت و نوآوری می‌توان برای هر دشواری راه حلی پیدا کرد. تصویرگر این کتاب کیوان اکبری است که با تصویرهایی همراه با جزییات شیرینی داستانک ها را دو چندان کرده است. 


داستانک های نخودی

nokhodi

داستانک‌های نخودی، همان گونه که از نام آن پیداست، درباره‌ی شخصیتی به نام نخودی است. نخودی یکی از شخصیت‌های برگرفته از ادبیات عامیانه کودکان ایران است. نمونه‌های از این شخصیت‌ها در ادبیات کودکان کشورهای دیگر، نام هایی مانند فینگلی، فسقلی یا بند انگشتی دارند. چرا کودکان به شخصیت‌هایی که بازنمایی خودشان در ابعاد و اندازه‌های قوطی کبریتی است، این قدر علاقه نشان می‌دهند؟ شناخت این پدیده آسان نیست، و ریشه‌های شناختی گوناگون مانند روان شناختی و بازی شناختی  و… دارد. دنیای کودکان دنیایی است که در آن شگفتی، می تواند بسیار عادی و روزمره باشد، قانون‌ها می‌تواند قانون نباشد و هرچیزی می‌تواند جای چیز دیگر قرار بگیرد. داستانک‌های نخودی، با شخصیتی که این بار از گردونگ هندوانه به روی زمین پرتاب شده، آمیختی از طنز کنشی، زبانی و شگفتی است. نخودی در گردونکی زندگی می‌کرد که خوردن یک بار آش و بزرگ شدن شکم کسی مانند او همه قانون‌های این گردونک را به هم می‌ریخت، زیرا جا برای خوابیدن کم می‌آمد. شاه گردونک هندوانه برای این سرکشی، دستور داد نخودی را به ناکجا آباد بفرستند. و البته از شانس خوش نخودی این ناکجا آباد زمین شد. نخودی سازوکارهای زندگی در زمین را نمی‌داند و بیست و یک داستانک بعدی همه برآیندی از کوشش‌های او برای هم زیستی با زمینیان است. آیا نخودی در این کار کامیاب می‌شود؟ باید داستان را با کودکان خود سهیم شوید. گروه سنی مناسب برای این کتاب، از پیش دبستان تا دبستانی است. گاهی هم اگر شما بزرگسالان این مجموعه را بخوانید، شاید دنیای کودکان را بهتر درک کنید!


گنجشک که بال و پر داشت!

gonjeshk

«گنجشک که بال‌و‌پر داشت!» مجموعه کارت‌های تصویری قصه‌گویی یا کامی‌شی‌بای است که داستان آن با اشعاری موزون روایت می‌شود. این کارت‌ها در ابعاد بزرگ و برای قصه گویی و بلند‌خوانی طراحی شده‌اند. کامی‌شی‌بای یا کارت‌های تصویری قصه‌گویی چیست؟ کامی‌شی‌بای Kamishibai یا «کارت‌های تصویری قصه‌گویی»، گونه‌ای از قصه‌گویی دیداری است که در دهه 1930 در ژاپن رواج یافت. کامی Kami در زبان ژاپنی به معنای کاغذ و شی‌بای Shibai به معنای نمایش است. در ابتدا کارت‌های تصویری در یک جعبه یا صحنه کوچک چوبی قرار داده می‌شدند و قصه‌گو کارت‌های تصویری را که شمار آن‌ها بین 12 تا 20 بود، یک به یک از جلوی سطح باز جعبه بر می‌داشت و در پشت آخرین کارت قرار می‌داد و همزمان قصه را روایت می‌کرد. قصه‌گو این جعبه را روی دوچرخه جای می‌داد و از این محل به آن محل و از این روستا به آن روستا می‌رفت تا برای کودکان قصه بگوید. در آن زمان نوشته‌ای بر پشت این کارت‌های تصویری قرار نداشت. امروزه شماری از ناشران در ژاپن و یا برخی کشورهای اروپایی داستان‌های تصویری خود را به شیوه کامی‌شی‌بای منتشر می‌کنند. با این تفاوت که متن داستان در پشت کارت‌ها قرار دارد و قصه‌گو می‌تواند در حالی که کودکان به تصویرها چشم دوخته‌اند، پشت کارت‌ها را بخواند. کارت‌های جلویی یک به یک در پشت آخرین کارت قرار می‌گیرند، اما نوشته‌ها به ترتیبی در پشت کارت‌ها چاپ شده‌اند که قصه‌گو همواره می‌تواند متنِ تصویری را که در برابر کودک است، در برابر دیدگان خود داشته باشد. تصویر در کامی‌شی‌بای‌های امروزی نیز به شیوه گذشته بزرگ و بدون جزییات است تا آخرین ردیف کودکان که در برابر کارت‌ها ایستاده یا نشسته‌اند، بتوانند تصویر را به خوبی ببینند.

تصویرگر از همه صفحه برای نشان دادن تصویرهای خود استفاده می‌کند. در بیش تر موارد بخشی از تصویر در لبه کارت قطع شده‌اند تا کودک در ذهن و تخیل خود آن را کامل کند. برای مثال سر گربه و بخشی از تنه او نمایان می‌شود و بقیه آن گویی در کارتی دیگر ادامه یافته است. این شیوه سبب می‌شود که تصویر بزرگ‌تر و ساده‌تر به چشم بیاید. تصویر‌ها مکمل قصه نیستند، بخش لازم و اصلی این نمایش به شمار می‌آیند و قصه‌گو تعیین می‌کند که چه زمان توجه تماشاگران روی تصویر باشد و چه زمان به چهره او. کارت‌های تصویری قصه‌گویی با کتاب‌های تصویری متفاوت هستند. در این نوع کارت‌ها تنها شخصیت‌ها و عناصرکلیدی روایت به تصویر در می‌آیند. قصه‌گویی با کارت‌های تصویری نیاز به مشارکت کودکان دارد. این کارت‌ها همچون صفحه تلویزیون نیستند که کودکان را ساکت در برابر خود بنشانند. یک قصه‌گوی خوب پیوسته واکنش کودکان را برمی‌انگیزد و از آن‌ها می‌خواهد که در قصه مشارکت کنند.


به‌به‌لیمو و کاکلی

به به لیمو - کامی شی بای

به‌به‌لیمو و کاکلی روایت منظومی است که درباره‌ی آلودگی محیط‌زیست و پیامد آن یعنی نابودی ساکنان زمین هشدار می‌دهد.

کاکلی به همراه پرندگان دیگر توی باغ لیمو زندگی می‌کند. او هر سال پیش از بهار با آوازش باغ لیمو را بیدار می‌کند؛ اما یک سال بهار اسیر دیو سیاه آلودگی می‌شود. هوا و زمین و آب کثیف می‌شود و گیاهان باغ خشک و پژمرده و پرندگان پریشان می‌شوند. سرانجام کلاغ برای چاره‌جویی پیش کاکلی می‌رود. کاکلی به او می‌گوید که مسبب این آلودگی‌ها و ناپاکی‌ها آدم‌ها هستند. پرندگان هم همه با هم از آدم‌ها می‌خواهند که آب‌وهوا و خاک را آلوده نکنند و اجازه دهند که بهار بار دیگر به زمین برگردد.

«به‌به‌لیمو و کاکلی» دومین مجموعه‌ای است که موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در قالب کارت‌های تصویری قصه‌گویی یا کامی‌شی‌بای منتشر شده است. در کامی‌شی‌بای تصویر بر روی یک طرف کارت و متن در پشت آن چاپ شده است. این کارت‌ها در  ابعاد بزرگ و برای قصه‌گویی و بلندخوانی طراحی شده‌اند.


چه و چه و چه یک بچه

che v che

“چه و چه و چه ، یک بچه، چه و چه و چه ، دو بچه، چه و چه و چه ، سه بچه، ……. چه و چه و چه ، نُه بچه! ریز و درشتِ بچه! جلو و پشت بچه! ……. ”

“خرگوش خاله آبستن می‌شود و ۹ بچه می‌زاید. شمارش این بچه‌ها با زبانی که در آن آواورزی هم هست، کودکان را با پایه زبان شماردن که از ۱ تا ۹ باشد آشنا می‌کنند؛ اما یادمان باشد که کودکان برای درک درست و نه طوطی‌وار از شمارش باید در آغاز کار هر شماره را با پدیداری که شماره بر آن نهاده شده است، یک به یک برابری یا تناظر کند.

این بار خردسالان برابری کردن عددها را با بچه خرگوش‌ها انجام می‌دهند. ویژگی دیگر این روایت این است که هم افزودن و هم کاستن را در بستر روایتی داستانی به کودکان می‌آموزد.”


نخستین کتابخانه من

نخستین کتابخانه من- کتاب های با من بخوان

شما به عنوان مادر و پدر در رشد همه‌جانبه ذهنی فرزند خود نقش اساسی دارید. این به شما بستگی دارد که نوزاد شما در آینده فرد موفقی در مدرسه باشد یا نباشد. هیچ آموزگاری به اندازه پدر و مادر در موفقیت آموزشی یک کودک توانمند نیست. این توانمندی در چیست؟ توانمندی در اهدای نخستین واژه‌ها به اوست. درست است! واژه‌ها! واژه‌های کوتاه، واژه‌های بلند، واژه‌های معمول و واژه‌های غیر معمول. هر روز فراوان فراوان واژه. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند آنچه موفقیت آینده آموزشی کودک را تضمین می‌کند، شمار واژه‌هایی است که در هر ساعت یک نوزاد تا دو سالگی می‌شنود. امروزه در دنیا هر سال هزاران عنوان کتاب ویژه نوزادان منتشر می‌شود. در ایران شمار این گونه کتاب‌ها اندک است. مجموعه شش جلدی کتاب‌های مقوایی نخستین کتابخانه من: جیک و جیک و جیک در این کتاب نوزادان و نوپایان با آوای جانوران آشنا می‌شوند. تصویر جانوران را به آن‌ها نشان بدهید و آوای هر یک را تکرار کنید. کودکان از شنیدن آواها لذت می‌برند و خیلی زود یاد می‌گیرند که آن‌ها را تقلید کنند. یک و دو و سه! نوزادان و نو پایان در این کتاب از یک تا پنج کودک هم سن خود را می‌بینند و با شمارگان آن‌ها آشنا می‌شوند. کودکان تا دو سالگی می‌توانند تا شماره پنج را بشمارند. چی و چی و چی! کتاب‌هایی که اشیا و اجسام پیرامون کودک را معرف می‌کنند به رشد زبانی نوزادان و نوپایان یاری می‌رسانند. این کتاب نیز چنین وظیفه‌ای را به عهده دارد. من و من و من در این کتاب لوازم و اشیای مورد استفاده روزمرهٔ نوزادان و نوپایان با تصویر و واژه شناسانده می‌شوند. مادر نام واژه‌های زیر هر تصویر را بلند می خواندو نوزاد با شنیدن نام آن‌ها و دیدن تصویرها، با غان و غون و تکان دادن دست و پاهای خود واکنش نشان می‌دهد. به و به و به! نام خوراکی‌ها نیز باید در دایره واژگانی نوزاد و نوپا جای گیرد. این کتاب خوراکی‌های آشنا را به نوزادان و نوپایان می‌شناساند و به رشد زبانی آن‌ها یاری می‌رساند. رنگ و رنگ و رنگ! این کتاب که نام برخی رنگ‌ها را به نوزادان و نوپایان آموزش می‌دهد به رشد دیداری و زبانی آن‌ها کمک می‌کند. ”


کتاب‌های مقوایی اِما

ema

این مجموعه شامل چهار کتاب درباره کارهای گوناگون خرس کوچولویی است به نام اِما که در قالبی داستانی و زبانی موزون روایت می‌شود. نویسنده – تصویرگر این کتاب یوتا باوئر برنده جایزه هانس کریستین اندرسن در سال ۲۰۱۰ است. سالی که مترجم این کتاب زهره قایینی رییس هیئت داوران این جایزه بزرگ جهانی بود. باوئر به این وسیله از برنامه با من بخوان در ایران با خبر شد و حق چاپ این ۴ کتاب را به سود اجرای برنامه با من بخوان در مناطق محروم ایران به موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان پیشکش کرده است. باوئر در نامه ای نوشت: «خوشحالم که اِما به ایران آمده است و با کودکان ایرانی دوست می شود!» این ۴ کتاب: – یک روز با اِما این کتاب درباره کنش‌ها و شیرین کاری‌های یک روز اِما از صبح تا شب است. نوزاد و نوپای شما از دیدن تصویرکنش های همسان خود و زبان موزون وشعر گونه آن لذت می‌برد و واژه‌های بسیار می‌آموزد. – اِما می‌خندد! در این کتاب نوزاد و نوپا با کارهایی که اِما را خوشحال کرده است، آشنا می‌شود. کودک با حس شادی آشنا می‌شود واز خوشحالی اِما شاد می‌شود. – اِما گریه می‌کند! در این کتاب نوزاد و نوپا با حس غمگین و ناراحت شدن آشنا می‌شود وبا هم‌ذات‌پنداری با شخصیت اصلی به آنچه برای اِما رخ می‌دهد، واکنش نشان می‌دهد. – اِما می‌خورد! دراین کتاب اِما غذاهای گوناگونی می‌خورد و کودک مخاطب با نام این غذاها و تصویر آن‌ها آشنا می‌شود. رشد زبانی و رشد شناختی از هدف‌های این کتاب است.


دویدم و دویدم

davidam o davidam

«دویدم و دویدم» یكی از كهن‌ترین ترانه-متل‌های ایرانی است كه پیشینه‌ای بلند در تاریخِ فرهنگ این سرزمین دارد. این ترانه-متل روایت داد و دهش است، از یك دست بگیر و از دست دیگر ببخش. در این داد و دهش چهره‌‌های گوناگون كار و زندگی به كودكان خردسال شناسانده می‌شود. اكنون برخی پاره‌های این ترانه – متل دیگر چندان با ویژگی‌های زندگی امروز سازگار نیست. در بازآفرینی این ترانه – متل گاهی زبان و كارها با زندگی امروزی همساز شده است. تصویرهای زیبای تصویرگر کتاب هم حال‌وهوای مردم را در گذشته‌ای دور بازسازی می‌کند


خواندن با نوزاد و نوپا

khandan ba nozado nopa

کتاب “خواندن با نوزاد و نوپا: چگونه به نوزاد و نوپای خود کمک کنیم تا دنیای واژه‌ها را کشف کند؟” راهنمایی است کاربردی که به زبان ساده به مادران و پدران جوان نشان می‌دهد که چگونه می‌توانند با داشتن برنامه بلندخوانی روزانه، از دوره نوزادی و نوپایی، رشد همه‌جانبه و موفقیت فرزندانشان را در زندگی پشتیبانی کنند. دو سال نخست زندگی در رشد زبانی کودک بسیار مهم و حیاتی است و نقش نخستین آموزگاران یعنی والدین بسیار مهم است. نقش آن‌ها در گسترش دایره واژگان و قدرت تمرکز و پایه‌ریزی آنچه که فرزندنشان برای مهارت‌های سخن گفتن، خواندن و نوشتن نیاز دارند انکار‌ناپذیر است. در پیش گفتار کتاب آمده است:‌ “کودکانی که در سال نخست زندگی برایشان کتاب خوانده نشده یا واژه های زیادی به گوش شان نرسیده است، بخش‌های اصلی ساختار زبان که برای خواندن مهم و ضروری است در مغزشان شکل نگرفته است.” نویسندگان کتاب که از کارشناسان آموزش خواندن هستند این دوره ی ۲ ساله را به ۶ مرحله شنونده، مشاهده‌گر، غان‌و‌غون کننده، تقلید‌کننده‌ی آوا، واژه‌ساز و جمله‌ساز تقسیم کرده‌اند و با تکنیک‌های ساده اما موثر به والدین می‌آموزند که چگونه کتاب‌های مناسب هر دوره را برای فرزندشان برگزینند و او را با کمک تکنیک‌های بلندخوانی به تعامل وادارند. در بخش سوم این کتاب فعالیت‌هایی تفریحی به والدین پیشنهاد شده است تا به کمک این بازی‌ها خانه را به مرکزی برای رشد زبانی، دیداری و حرکتی کودک بدل کنند. از آن‌جاکه بسیاری از کتاب‌های پیشنهاد شده نویسندگان این کتاب به خانواده‌ها در ایران ترجمه نشده است، مترجم کتاب در پایان فهرستی از کتاب‌های مناسب و موجود در بازار ایران را به خانواده‌ها شناسانده است. در این معرفی به نقش هر کتاب در رشد زبانی و شناختی کودک نیز اشاره شده است.


شناخت از راه بازی

shenakht az rahe bazi

شناخت از راه بازی در سال 1993 از سوی نمایندگان کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در بلگراد تدوین و منتشر شده و از آن زمان تا کنون مورد استفاده و آزمایش چندین کشور در جهان قرا گرفته است. هدف از تهیه این کتاب کمک به کودکان، به ویژه کودکان در بحران است تا با آموختن بازی‌های گوناگون به تبادل عاطفی و بیان روشن احساسات خود بپردازند و در نهایت از این راه بتوانند تشویش‌های ناشی از آسیب‌های عاطفی را در خود فرو نشانند و با امید به آینده بنگرند. نویسندگان این کتاب کارگاه‌های خود را بر پایه روش «رشدی – روانی» یعنی بازی- تجربه – شناخت- رشد بنا کرده‌اند. این کتاب شامل کارگاه‌های بازی درمانی برای کودکان و نوجوانان در دو گروه سنی 7 تا 12 سال و گروه سنی 13 تا 16 سال است که هدف نهایی آن‌ها کسب تجربه های درونی مهم توسط کودکان و نوجوانان است. موضوع اصلی کارگاه های کودکان (7 تا 12 سال) گستره‌ای از تجربه‌ها ست. تجربه‌های نامحسوس مثل: آشنایی با یک شی- جست‌وجوی راه حل‌های ممکن برای دشواری‌های خاص زندگی- بررسی یک وضعیت از دیدگاه‌های گوناگون- ارتباط دادن دیدگاه‌های شخصی افراد با یکدیگر- هدایت تخیل- آشنایی با بدن و احساس‌های خود- شناخت برخی ناهم سازی‌های معمول- آگاهی از تفاوت‌های اندک میان اقدام‌های عمدی و غیرعمدی- شعور و شناخت اخلاق- آموختن تجزیه و تحلیل مسائل و بررسی اجزای آن – گزینش عناصر مهم پدیده‌ها – انتخاب ایده‌ها از راه روش‌های غیرشفاهی. موضوع اصلی کارگاه‌های نوجوانان (13 تا 16 سال) به طور طبیعی پیچیده تر است. این موضوع‌ها شامل توانایی ارائه واقعیت از راه‌های مختلف- شناخت راه‌های انتقال و تغییر شکل اطلاعات- همکاری در حل دشواری‌های همسان و تمرین در رویارویی با دیدگاه‌های افراد دیگر و گفت وگوی پیرامون آن- شناخت حالت روانی اشخاص دیگر- تفاوت های شخصیتی افراد – کشف راه‌های رسیدن به راه حل برای مشکلات دشوارتر- برقراری سیستم‌های خاص ارتباطی است. کودکان با نوجوانان در این کارگاهها از طریق بازی با همه این موضوع ها سر و کار خواهد داشت. ترجمه فارسی این کتاب نخستین بار در سال 1376 توسط نمایندگی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران منتشر شد و هم از سوی پناهندگان هم از سوی مربیان و دست اندرکاران آموزش و پرورش با استقبال چشمگیر مواجه گردید. با تمام شدن نسخه‌های چاپ شده این کتاب، برای پاسخ گویی به نیازهای جامعه آموزشی و پرورشی ایران به ویژه گروه‌هایی که با کودکان در بحران کار می‌کنند، انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان با اجازه کمیساریای عالی پناهندگان این کتاب را با ویرایش تازه منتشر کرده است.


عروسک های انگشتی راهی به سوی قصه گویی، بازی و خلاقیت

aroosakhaye angoshti 2

یکی از راه های تشویق کودکان به خواندن کتاب اجرای فعالیت های هنری در پیوند با کتاب است. از جمله فعالیت‌های محبوب کودکان بازی و اجرای نمایش با عروسک است. عروسک‌های انگشتی ابزار ساده‌ای هستند که نه تنها مربی به هنگام کتابخوانی می‌تواند از آن‌ها بهره ببرد، کودکان نیزتشویق می‌شوند که با گذاشتن آن‌ها بر انگشت‌های خود داستانی را که شنیده‌اند بازگو کنند یا داستانی تازه بسازند و به این ترتیب  مهارت‌های گفتاری، تخیل و خلاقیت شان پرورش یابد.

کتاب ” عروسک‌های انگشتی راهی به سوی قصه گویی، بازی و خلاقیت ” ، دارای دو بخش است.

بخش یک : روش ساخت گام به گام ۱۴ عروسک از شخصیت‌های جانوری آشنا که در بیشتر داستان‌های کودکان نقشی به عهده دارند، همراه با الگوی دقیق هر یک از آن‌ها. علاقه‌مندان، بزرگسال یا کودک، می‌توانند با استفاده از این الگوها و با دنبال کردن روش ساخت به آسانی عروسک‌های انگشتی زیبایی برای خود بسازند.

بخش دو: ۱۴ نمایش نامه کوتاه و آهنگین بر اساس شخصیت‌های جانوری عروسک‌ها، که منبع مهم و مفیدی برای مربی و کودکانی است که می‌خواهند با این عروسک‌ها نمایش هایی زیبا اجرا کنند.

در بسته این کتاب تکه‌های پارچه‌های رنگی برای ساخت عروسک‌هایی که روش ساخت آن در کتاب آمده است هم وجود دارد.

کتاب “عروسک‌ها انگشتی راهی به سوی قصه گویی ، بازی و خلاقیت ” از مجموعه کتاب‌های آموزشی برنامه “با من بخوان” ویژه مربیان و مادران و پدران است تا یکی از محورهای برنامه ” با من بخوان”، کتابخوانی در پیوند با فعالیت‌های نمایشی را تقویت کند.


معدن زغال سنگ کجاست؟

معدن زغال سنگ کجاست

این کتاب روایت همه‌ی معدنکارانی است که آفتاب درخشان، آسمان آبی، هوای تازه و زمزمه باد در درخت‌زار را می‌گذارند و به دل زمین پناه می‌برند، آن‎‌جا که جز سیاهی رنگی نیست. آن‌ها با کار خود در معدن به بخشی از نیازهای جامعه پاسخ می‌دهند. این شریف‌ترین کارگران اما همیشه فراموش شده هستند، جز هنگامی که رخداری غم‌بار آن‌ها را خبر رسانه‌ها می‌کند. این کتاب داستان فداکاری کارگران معدن است که برای زندگی بهتر همه انسان‌ها تلاش می‌کنند. در این کتاب کودکان در روایتی عاطفی می‌آموزند که رنج و کار این کارگران فداکار را سپاس گویند. زیرا یکی از هدف‌های ادبیات کودک پرورش حس همدلی در کودکان برای نزدیک کردن گروه‌های اجتماعی است.


آرش کمان‌دار

arash1
arash2

افسانه‌ی آرش زیباترین اسطوره ایرانی که هزاران سال است با این مردم زندگی می‌کند همیشه و همواره جایگاه بلندی در نگاه و باور آن‌ها دارد. همه‌ی راز این اسطوره در این است که آرش با تیر خود جان می‌دهد که به ایران جان ببخشد. این جان دادن و جان بخشی که در اسطوره‌ها و آثار تاریخی در گزارشی کوتاه آمده است، دست بازآفرینان این افسانه‌ی زیبا را می‌بندد که چگونه به سوی آن بروند که بتوانند همه‌ی بزرگی آن را به نمایش بگذارند. از این رو از این افسانه‌ی ایرانی هیچ‌گاه یک بازنویسی و بازآفرینی جامع که دربرگیرنده‌ی گستردگی فرهنگ ایران و این اسطوره باشد، انجام نشده بود. اما اکنون در این روایت، از کودکی آرش و شیوه زندگی ایرانیان و کارهای آنان مانند پرورش اسب تا روش‌های پهلوان‌پروری و باورهای مردم آن زمان و ایزدان آن‌ها همراه با جنگ‌های درازپای ایرانیان و تورانیان سخن گفته شده است. آرش گام به گام با روایت رشد می‌کند و مخاطبان خود را به پیش می‌برد تا آن هنگام که زمانه‌ی رها کردن جان برای ایران شود. از ویژگی‌های مهم این کتاب تصویرگری بسیار زیبا و هماهنگ با فرهنگ زیستی ایران است که به متن جانی دو چندان بخشیده است. این دو کتاب در قطع بزرگ رحلی خوابیده (35 در 25) بر روی کاغذ گلاسه و چهار رنگ منتشر شده است. اگرچه این کتاب برای گروه سنی کودک و نوجوان است، اما نویسنده‌ی این اثر، خواندن یا بلندخوانی آن را به همه گروه‌های سنی پیشنهاد می‌دهد.


فراتر از یک رویا

فراتر از یک رویا

داستان درباره پسربچه‌ای است که پیش از به دنیا آمدن‌اش، خواهر بزرگ‌ترش را از دست داده است. تصویر او در همه‌جا هست و یادش فضای خانه را پرکرده است. اگر چه پسرک نمی‌تواند چیزی را تغییر دهد و او را به زندگی بازگرداند،در تخیل‌اش با او به گردش می‌رود، با او حرف می‌زند، بازی می‌کند و دوباره با او به خانه باز می‌گردد و پس از این سفر تخیل‌برانگیز احساس می‌کند زندگی که رنگ خاکستری و سردی در خانه آن‌ها داشت، رنگین و گرم می‌شود.

جف آرتس بلژیکی، نویسنده کتاب‌های کودکان، رمان و شعر بزرگسالان است. سبک نیرومند و زبان پراحساس او، ادبیاتی بدون مرز آفریده است.او در سال 2014 کتاب “فراتر از رویا” را منتشر کرد که تاکنون جایزه بوک لاین(شیرکتاب)، مهم‌ترین جایزه کتاب‌های کودکان در بلژیک و جایزه قلم نقره‌ای جایزه معتبرکتاب کودک در هلند را از آن خود کرده است. ماریت تورن کویست تصویرگر توانای هلندی و نامزد جایزه هانس کریستن اندرسن با تصاویر خیال‌انگیز و گیرای خود تاثیرگذاری داستان را دو چندان کرده است. بنیاد ادبیات هلند (NLF) انتشار این کتاب در ایران را پشتیبانی کرده است و نویسنده و تصویرگر کتاب حق چاپ آن را در ایران به سود برنامه با من بخوان هدیه کرده‌اند.


بنفشه های عمونوروز

banafshehaye amoo norouz

بنفشه‌های عمو نوروز بازآفرینی یکی از کهن‌ترین روایت‌های جشن ایرانی نوروز است. عمو نوروز نماد بهار و زندگی و ننه سرما نماد زمستان و خواب، ساختار اصلی این روایت را می‌سازند. کشش و کشمکش میان این دو داستان درهم‌آمیزی سرما و گرما، مرگ و زندگی، تنهایی و باهم بودن یا عشق را می‌سازد. این داستان کهن را محمدهادی محمدی با زبان و حال و هوایی نو بازنویسی کرده است.


آدم برفی و گل سرخ

adam barfi va gole sorkh

آدم برفی و گل سرخ، جرعه‌ای از خیال است برای نوشیدن. نوشیدنی گرم در زمستانی سرد. آدم برفی و گل سرخ خیال‌های دخترکی است که از مرزهای جهان منطق می‌گذرد و با گفت‌وگو با آدم برفی که ساخته ذهن‌اش است، می‌خواهد تفاوت میان عقل و مهر را بشناسد. روایتی که این دو پا به پا پیش می‌برند بیش‌تر مانند شعری است که می‌توان حس کرد، اما نمی‌توان به زبان آورد.


جمجمک برگ خزون

جمجمک برگ خزون- کتاب های با من بخوان

ترانه-متل‌‌های ایرانی می‌توانند از راه زبان، کودک گذشته را به کودک امروز پیوند دهند. جم‌جمک برگ خزون، بازآفرینی تازه‌ای از ترانه-متلی به همین نام است. برخی ترانه-متل‌های ایرانی محتوایی آکنده از خشونت دارند که مناسب کودک خردسال امروزی نیست. اما این ترانه-متل‌ها به سبب آهنگ و ریتم زیبا اگر به درستی بازآفرینی شوند، می‌توانند هم بهترین زبان‌آموزها برای کودکان باشند و هم زیبایی‌های زندگی را به آن‌ها یادآور شوند. بر این اساس محمدهادی محمدی بازسازی جم‌جمک برگ خزون را با هدف ساخت یک روایت داستانی با یک پایان شاد و دوست داشتنی انجام داده است.


همایش پرندگان

همایش پرندگان

«همایش پرندگان» بازنویسی‌ای است از «منطق‌الطیر» شیخ عطّار نیشابوری، یکی برجسته‌ترین آثار منظوم عرفانی سده‌ی دوازده‌ام ایران و شاهکار ادبیات فارسی. در این داستان تصویری پرندگان گوناگون با هدایت هدهد به جست‌وجوی پادشاه واقعی خود، «سیمرغ» می‌روند. هدهد پرندگان را آگاه می‌کند که تا رسیدن به کوه قاف، جایی که سیمرغ زندگی می‌کند، خطرهای بسیاری در کمین آن‌ها است.

شماری از پرندگان از ترس رویارویی با این خطرها از راه باز می‌ایستند. شماری دیگر در گذر از هفت وادی کاوش، عشق، شناخت، وارستگی، یگانگی، شگفتی و مرگ جان خود را از دست می‌دهند و سرانجام آن پرندگانی که با کوشش بسیار به کوه قاف می‌رسند، درمی‌یابند که سیمرغ پادشاه، کسی جز خود آن‌ها نیست.

در این داستان تصویری که سرشار از غنایی شاعرانه درباره ی عشق و سرنوشت و دیگر معناهای در پیوند است، پیتر سیس رنج و زیبایی را در سفر انسان از جهان مادی تا جهان معنا به نمایش می گذارد.

پیتر سیس، نویسنده، تصویرگر و فیلم‌ساز اهل چکسلواکی، برنده جایزه تصویرگری هانس کریستین اندرسن 2012، با بازنویسی و تصویرگری کتاب «منطق‌الطیر» عطار، یکی برجسته‌ترین آثار منظوم عرفانی سده‌ی دوازده‌ام ایران و شاهکار ادبیات فارسی، معناهای پنهان در آن را برای خوانندگان آشکار کرده است.

کتاب «همایش پرندگان» از اندک کتاب‌های تصویری است که برای نوجوانان و بزرگسال خلق شده است.

پیتر سیس حق انتشار این اثر را برای کمک به ترویج برنامه کتابخوانی «با من بخوان» در مناطق محروم ایران و در یک چاپ، به موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان واگذار کرده است. این کتاب را زهره قایینی به فارسی برگردانده است.

همه حقوق این سایت از آن موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است.